Günümüzde Bosna Hersek Federasyonu ve Sırp Cumhuriyeti olarak 2 küçük devlet ve bir özerk bölge olarak yönetilen ülke, kozmopolit yapısı nedeniyle oldukça güçlükler yaşamaktadır.  Şöyle ki Saraybosna’dan Tünel’e giden kısa bir yol üzerinde Sırp cumhuriyetine rastlarsınız ki  ( bu bilinen Sırbistan değildir ) farklı bayrağı ve farklı güvenlik gücü  bulunmaktadır ki buradan bile ülkenin yönetilme konusundaki güçlüğünü anlayabilirsiniz.

Saraybosna’da dolaşırken çok fazla yabancılık çekmeyeceksiniz. Özellikle seyahat ettiğimiz zamanın 23 Nisan olmasından kaynaklı olarak şehirde çok fazla sayıda Türk’ü görmüş olmamla mı alakalı bilmiyorum fakat şehirde gezeceğiniz bir çok müze veya mekanda Türkçe yazılan açıklamaları görebileceksiniz. Özellikle Türkiye’den finanse edilen TİKA sayesinde ülkedeki bir çok mekanın restarasyonu yapılmış ve yapılması da devam etmektedir.

Şehirdeki turist info noktalarından gezilecek ve görülecek yerleri edinebilmeniz mümkün. Şehirde birçok kişi İngilizce konuşabiliyor ve bu da şehir içinde çok fazla zorlanmayacağınızı söyleyebiliriz. Ayrıca günübirlik yürüyüş turları, Yakın turistik noktalara da yapılan saatlik turlara katılabilirsiniz.

Konaklayacağınız otelde Kahvaltı dahil seçenekleri de göz ardı etmenizi söylemeliyim… Sabah sıcak bir çayın yanında yiyeceğiniz Boşnak Böreği sizi kahvaltı fikrinden uzaklaştıracaktır. Ayrıca meşhur köftemiz Cevabinitza’da Bosna’nın havasından mı suyunda mı bilinmez dönüşünüzde tombiş bir birey olmanızı sağlayacağını not etmek isterim.

Bosna’nın para birimi Mark’tır ve 2 Mark 1 Euro ya eşittir. Bu her yerde eşittir. Euro şehirdeki etkin diğer para birimi olsa da ben mark kullanmanızı tercih ederim. Bosna genel olarak diğer Avrupa şehirlerine göre daha ucuzdur. Zaten şehirde gezerken bunu fark edeceksiniz. Fakat bazı fiyatlar da da mutlaka hesap yapıp ne kadar ödediğinizden emin olun bazen farklı fiyatlar ile karşılaşabilirsiniz.Kozmopolit şehir yapıları gibi Sarajevo’da bu havayı solumanıza imkan tanıyor. Bir taraftan Ezan seslerini duyarken diğer yandan çan seslerini duymanız mümkün. Şehir içi ulaşım tramvay ve elektrikli otobüsler ile yapılıyor. Açıkçası şehir içindeki bir çok noktaya yürüyerek gittiğimizden hiç binmedim.. yürümeyi seviyor ve hava da güzelse zaten gezmiyor musunuz ?  yürüyüş güzeldir. Havaalanı ulaşımını ise taksi ile yaptık. Genellikle 25-30 KM arası bir ücret talep ediyorlar.


Önemli Not :  Şehirde geçmişten gelen sıkıntılardan dolayı olsa gerek kredi kartı bir çok noktada geçmiyor. Mümkün oldukça yanınızda nakit tutmanız önemli. Sonradan ATM arama derdiniz olmasın. 

AT Meydanı & müzik köşkü


Geçmişinde hipodrom olarak kullanılan alan Yugoslavya döneminde ismi değişse de sonradan eski ismine tekrar kavuşmuştur. Müzik köşkü olarak bilinen mekanda ise yürüyüşünüze kısa bir içeçek molası verebilirsiniz.


Aşkenaz Sinagogu

Şehirdeki hizmet veren tek sinagog. 1902 yılında yaptırılmış olup ziyaretçilerini beklemektedir.

Ali Paşa Cami

16. yüzyılda Budin Beylerbeyi Ali Paşa tarafından yaptırılmıştır. Görmenizde fayda var.

Bunlar dışında diğer önemli noktalar ki sırasıyla 1560 yıllında inşa edilen Ferhadiye Cami, yine 1550 senesinde yapılmış şehre hakim bir noktada yapılmış  Osmanlı Kalesi, 2. Dünya savaşı sırasında şehrin kurtuluşu adına ithaf edilmiş ve sürekli yanmakta olan  Vjecna Vatra (sonsuz ateş) , görülmesi gereken diğer noktalardır.   

Vrelo Bosne

Bosna’nın sahip olduğu bir alametifarika. Bu memleketin yeşilinin doğasının ve akan sularına hayran bırakan mekanı. Hadi beğenen ister faytona istemezse  bisiklet kiralayıp tadını çıkarsın… çok fazla söze gerek yok…

Gazi Hüsrev Bey Cami

Bir mimar Sinan eserini daha göremeye hazır mısınız ? Başçarşıda karşılacağınız bu yapı 1531 yılında dönemin Bosna sancakbeyi olan Hüsrev Bey, şehrin oluşmasında önemli bir etkisi olmuştur. Çok sayıda mescit, medrese, hamam ve köprü yaptırmıştır. Türbesi caminin avlusundadır.

Ferhadiye Caddesi

Saraybosna’nın istiklali diyeceğim cadde. Karşılıklı tertemiz dükkanları, pırıl pırıl insanları ile yürüyüş ile birlikte alışveriş sizi bekliyor. 


Srvzo House

Sıradaki yerlerden biri de bir Türk evi.  Eski Anadolu evlerinden pek farkı olmayan bu yapıyı görünce memlektten bir çok şeyi hissediyor olmanız sizi şaşırtmayacak.

Jewish Museum

Öncesinde sinagog olan bir yapının sonrasında müzeye dönüştürülmüş halini gözlemliyorsunuz. Bosna tarihindeki önemli Musevi kişilerin ve yaptıkları ile ilgili bir çok detay var. Merkezi bir noktada olduğundan tur programınızın içine mutlaka katın.

Church of the Holy Archangels

Başçarşı yakınında Osmanlı kayıtlarına göre 1539 yılında inşa edilmiş yapı. Michael and Gabriel ( Cebrail & Mikail melekler) adına adanmış  yapıyı mutlaka görün.

Saraybosna Tarih Müzesi

Özellikle savaştan ve savaşta kullanılan üniforma, silah ve geriye kalan kurbanların sözleri ve fotoğrafları ile savaşın kötü yüzünü gösteren müzeyi ziyaret edin.

Avaz Twist Tower

2009 yılında tamamlanmış olan gökdelen. Tren Garının yakınında yer alıyor. Eğer Planlarınızda Mostar varsa ve oraya tren ile gitmeyi düşünüyorsanız bu yapıyı mutlaka ziyaret edin ve şehrin en yüksek yapısından şehri seyredin. Çok cüzi bir miktara ( sanırım 2 BM idi ) gökdelenin en üstüne çıkabiliyorsunuz. Ayrıca aynı bölgede şehri seyredip kahvenizi alabileceğiniz bir kafeteryada var. 

Aslında Saraybosna’da görülmesi gereken yerleri saymak ile bitirmek pek mümkün olmuyor. Her bir köşede kurşun izi, her bir köşede ayrı hüznü görmek, koklamak bambaşka bir duygu. Bambaşka ve hiçbir yerde birbirine benzemeyen bir tarih, inanılmaz derecede kozmopolit bir yapı var. Tarih boyu savaş ve kan hiçbir zaman eksik olmayan kent adeta her şeye karşı umutla bakıyor geleceğe. Ve bu gelecekte hepimizin görmesi ve ders çıkarması gereken bir çok şey var.
 

Ne Yenir ?

Aslında bu sorunun yanıtını herkes biliyor olmalı .. farklı olarak birkaç restoran ismi verebilirim. Bizi oldukça şaşırtan bir restoran Dveri idi. Domates Çorbası fokurdayarak servis edildi ve yanında getirilen sıcak ekmek harikaydı.  Kalacağınız süre boyunca farklı bir yemek isterseniz burayı deneyin. Ayrıca mekan sahibinin önerdiği beef yine ateşte oynayarak geldi ve burayı tavsiye etmem için bir neden oluşturdu. Dveri’ yi çarşı içinde advisor programı ile rahatça bulabilirsiniz.

Onun dışında Dzirlio çay evi, Akdeniz mutfağı özelliğinde apetit, güzide şehir manzarı ile kibe restoran, farklı konsepti ile 4 sobe Gospodje Safije, Boşnak mutfağı tercihi ile Avlija, Galatasaraylı iseniz çarşı içinde Galatasaray, son olarak ta olmak yada olmamak felsefesiyle to be or not to be.

Nerede Kalınır ?

Otelinizi seçerken başçarşı veya Ferhadiye caddesindeki mekanları seçmenizde fayda var. Arzu ederseniz ki Bosna çok fazla engebeli bir yapısı var ve iyi fiyatlı otel buldum diye sevinirken çıkmanız gereken yokuşlarıda düşünmeniz gerekebilir. Zaten şehir merkezinde büyük otel yok. Hostel tarzındaki yerler 3 yıldızlı otel olarak hizmet vermekte.. ama anladığım kadarı ile gayet temiz. 

Son olarak bütçenizi oluşturabilmek adına faydalı olabilecek birkaç paylaşımda bulunmak istiyorum. 


Teşekkürler

 Sarejevo City Hall


Coşkun Aral’ın Saraybosna Belgeselinde sıklıkla bahsettiği bir nokta.Miljacka Nehri kenarında Savaş sırasında yakılmış, kurşunlanmış ve talan edilmiştir. Uluslar arası fonlar ile restore edilen yapı şimdi bir müzeye dönüştürülmüştür. 2.00 KM karşılığında içini gezebilirsiniz. Yalnız içinde sergilenecek eser sıkıntısı mevcut.

Latin Köprüsü & Müzesi

Artık bütün hikayeyi biliyorsunuz sanırım. Dünya savaşının fitilini ateşleyen Ferdinand’ın suikastinin bu köprüde gerçekleşmiş olması Saraybosna’nın kandan kurtulamadığının bir örneği olarak kendini tekrar gösteriyor, aynı bölgede bir de küçük bir savaş müzesi var. O dönemde yaşananlar ile ilgili bir çok belge ve vesikayı görebilirsiniz.

 

Inat Kuca

İlginç bir öyküsü olan inat kuca’nın serüveni  ( inat evi anlamına gelir) Avusturya Macaristan imparatorluğunun bir belediye binası inşa etmek için bulunan yerde evi bulunan Boşnak bir ev sahibi bulunması ile başlar. Boşnak ev sahibi evinin aynısının nehrin diğer tarafına yapılmasını ister. Bunun üzerine ev yapılır ve Boşnak ev sahibi de isteiğine kavuşur. Saraybosna City Hall’ın karşısında yer alır.. Kahve içmek isteyenler uğrayabilirler. 

Saraybosna Bira Fabrikası (Restoranı)

Nehrin diğer tarafında kalan yapı.  Yapımı 19. Yüzyıl öncesinde uzanan tarihi restoranda biranızı ile tarihi koklayabilirsiniz. 


İsa’nın kalbi Katedrali.

Ferhadiye caddesi üzerinde mimarısı ile sizi şaşırtabilmesi muhtemel katedral. Yapımı 1887 senesinde tamamlanmıştır. 

Öyle ki Bosna tarihi ile ilgili bilgiler Neotik çağa kadar giderken,  Romalılar, Hunlar, Avarlar,Sırplar, Bulgarlar bu topraklarda Macarlar ile egemen olmuştur. Asıl kuruluşun 1463 yılında II. Mehmed’in bölgenin hakimiyetini elde etmesi başadığını söyleyebiliriz.  1878’te Avusturya-Macaristan’a bırakılan şehir, 1918 yılından itibaren Yugoslavya topraklarına katılmış , 1992 de başlayan Bosna savaşı ile kuşatılan kent uzun süre çatışmaların ve acının şehri olmuştur. Şehirde gözünüze savaş sırasında harap olmuş ve özellikle o haliyle bırakılmış bir çok yapı çarpacaktır.


Srebrenica Exhibition Gallery

Ferhadiye caddesindeki Srca Isusuva Katedrali sokağındaki Tika katkılarıyla oluşturulmuş bir Galeri’dir. İçinde Srebrenica’da yaşananları izleyebileceğiniz bir belgesel ile yaşananların fotoğrafları sizi bulunduğunuz ortamdan koparıp farklı şeyleri düşündürecek ve savaşa, nefrete ve silaha lanet okuyacaksınız.. Buraya mutlaka zaman ayırın. 


Sarajevo Savaş Tüneli

Eğer bir saraybosna turunun içindeysiniz zaman ayırmanız gereken diğer bir yer ise savaş tüneline gitmek. Buraya ulaşmak için mutlaka bir araç gerekir. Açıkçası araç kiralamış olsanız dahi farklı bir kantona geçme ihtimaliniz olduğundan açıkçası ben size çarşıdan bir tur’a katılmanız yönünde fikir belirtirim. Bizim savaş tüneli yolundaki turist grubumuzda bir İspanyol ve Çinli bir turist ile birlikte gittik. Rehberimiz yaşananlara ve genel durum hakkında oldukça bilgilendiriciydi. Zaten şehir içinde yeri gelmişken belirtmek gerek farklı turlar düzenlenebilmekte. Biz tünel turu için 20 Eur kişi başı ücret ödedik. Rehber eşliğinde ziyaret ediyoruz Tüneli. Tünel demişken kısaca tünel’den bahsetmek istiyorum. Tünel bölgesi havaalanına yakın bir bölge. Savaş zamanında Sırp güçler tamamen şehri sarıp soykırıma başladıklarında şehrin yardım alabildiği tek yer olan bu tünel olmuş. Havaalanında konuşlanmış olan uluslar arası güç nedeniyle bölgeye müdahale etme güçlüğü olan Sırplara karşı bu bölgede evini açan bir vatansever sayesinde bir ucu eve bağlanan diğer ucu ise yardımların ulaşmasını sağlayan kazılmış bir tünel sayesinde yardımlar ulaşabilmiş. Evin içinden tünelin kısa bir bölümü müzeye dönüştürülerek ziyarete açılmış. Ayrıca tünel içinde sinevizyon ekranlarda dönen bir belgeselde o zamana ait kayıtları da görerek tünelin savaş için ne kadar önemli olduğunu gözlemleyebilirsiniz.  Müzeye dönüştürülen tünelde savaşa dair sergilenen diğer görsel ögeler de mevcut.

Nereleri Görmeli ? 

Başçarşı

Saraybosna’da iseniz zaten görmemeniz imkansız olan nokta. 1573 senesinden Mehmet Paşa tarafından yapılmış olan su sebilinin bir benzeri de Bursa’da bulunur.

Seyahat Noktaları

UÇURAN KARTLAR

Bursa Bezistanı

Osmanlı Sadrazamı Rüstem Paşa tarafından yaptırılmıştır. Şehrin önemli ticaret noktalarından biri olan yapı şu anda müze olarak ziyaretçilerini beklemektedir.

Bedesten ( Gazi Hüsrev Bey )

İçinde 70 kadar dükkan bulunan kapalı çarşı. İçinde bir çok hediyelik eşya bulabilirsiniz. Gazi Hüsrev Bey’in mirasını bağışlaması sonucu yapıldığı bilinmektedir.

Saraybosna Gülleri


Savaş sırasında oluşan kraterlerin kırmızı reçine  doldurulması sonucunda oluşturulmuştur. Katedral önünde görebilirsiniz. Diğer bir örnekte Tünelde vardır.


Morica Han

Eskiden yolcuların barınma ihityaçları için oluşturulmuş han içinde şimdilerde nargileniz ve kahvenizle keyif yapabileceğiniz bir Türk köşesi olarak hizmet vermekte. 


Market Place

Bosna savaşında Pazar yerine düşen bir bomba sonucu hayatını kaybedenler adına oluşturulmuş bir açık hava müzesi diyebiliriz. 

SARAYBOSNA, BOSNA HERSEK


NİSAN 23, 2015

Miljacka nehri boyunca uzanan sizi gülümsetecek bir kent Sarajevo. Aslında yazma fikri gitme fikrinden daha sonra ortaya çıkınca bazı şeyleri hatırlamak hali ile biraz da güç oluyor. Saraybosna özellikle de tarihi bir çok önemli olayı barındırması ile Avrupa’nın ortasında bir çok dini unsur altında yaşayan insanların kaderlerinin yazılı ve gömülü olduğu bir kent. 

Verification: 0823ee470c0d3cb7